Oarsoaldeko Hitza

Ozentzioko ermita bitxikeriaz josita dago, txikia izanagatik ere. XIX. mendeko gerra karlistengatik eraiki zuten karlistek, eta 80. hamarkadan berreraiki zuten berriro.

Ozentzioko ermita bitxikeriaz jositako ermita da. Ez soilik II. Karlistada garaian eraiki zutelako karlistek San Esteban parrokia liberalen esku zegoelako, eta Santa Kruz apaizaren babeslekua izan zelako. 80. hamarkadaren erdialdean berritu zuten ermita, erorita baitzegoen, eta barruko santuak Borda baserriko Xanti Arbelaitzen aurpegia du.

Joxe Mari Isasa herriko margolariaren lana da erretaulako margoa, oleoarekin. «Bera han jarrita margotu nuen», azaldu du Isasak, «lehenago ere estudioan margotua nuen Xanti». Margoak zaharberritzeko garaia badela uste du margolariak.

II. Karlistadaren lekuko

Ozentzioko ermita Sortzez Garbia Ama Birjinaren ohoretan eraiki zuten, garai batean gaztainondo bat zegoen tokian.

XIX. mendean eraiki zuten, II. Gerra Karlistan, karlistek. Elizalde auzoa liberalen esku zegoen, eta San Esteban parrokiara mezetara joatea debekatu zioten karlistei edota ustezko karlistei.

Bi hilabetez eman zituzten mezak Ozentzion, eta 500 fededun joan ziren mezetara bertara.

«Hemen azoka bat egiten omen zen, eta horregatik erabaki omen zuten Ozentzion egitea ermita», kontatu du Maritxu Arbelaitzek.

Santa Kruzen babeslekua

Besteak beste, Manuel Ignacio Santa Kruz Loidi Hernialdeko apaizaren babeslekua izan zen Ozentzioko ermita II. Karlistadan, Santa Kruz apaiz gerrilari entzutetsuarena, beraz.

1872an hasi zen liberalen eta karlisten arteko gerra eta 1876an bukatu.

Arkitektura herrikoia

Ermita Iturriotz auzoko lurretan dago, eta itsasoaren mailatik 399 metrotara dago eraikia. Euskal Herriko arkitektura herrikoiaren adibide ezin hobea da Ozentzioko ermita.

Oiartzungo Udaleko artxibo zaharren artean, 1877ko testu bat bada Ozentzioko ermitari buruzkoa, bertako apaiz izan zen Manuel Gariñok idatzitakoa. Bertan, bi hilabetean egindako lanaren berri ematen du Gariñok.

Barrutik ere, oso ermita sinplea da, aberastasun gutxikoa. Egurrezko mahai eta aulki gutxi batzuk eta eskuz margotutako aldarea ditu, baita Ama Birjina ere, urtetan Antonenen egon zen, baina eraberritzean, berriz bere tokira itzuli zuten.

Ozentziokoek zaintzen dute

70. hamarkadan hasi ziren herriko hainbat lagun ermita berreraiki behar zela esanaz, eta egiteko ahaleginak egiten.

Gaur egun, Ozentzio baserrikoek zaintzen dute ermita.