Oarsoaldeko Hitza

Irudidun Itxas-Iztegia, Erdera-Euskera, Euskera-Erdera liburua berrargitaratu du Portuko Agintaritzak. Urteetan Pasaiako Portuan kapitain izandako Ignacio Garmendia Berasategui da itsasgintzari buruzko hiztegiaren egilea.

Atzo aurkeztu zuten liburua, egilearekin batera Portu Agintaritzako buru Joxe Joan Gonzalez Txabarri eta Andres Urrutia Euskaltzainburua bertan zirela.

Hiztegiaren lehen argitalpena, gaur egun desagerturik dagoen La Gran Enciclopedia Vasca argitaletxe bilbotarrak egin zuen 1970 urtean, eta agorturik zegoen aspalditik. Ignacio Garmendiak egun 85 urte ditu, baina hiztegia 60. hamarkadan idatzi zuen. Lau hamarkada geroago berrargitaratu du Portuko Agintaritzak hiztegia.

Facsimile erara argitaratu dute, «bere horretan, ezer jarri, kendu edo aldatu gabe, hiztegi hau garai bateko lekuko berezia delakoan».

Hala ere, zenbait atal gehitu dizkiote, gaurkotzeko asmoz. Nabigazioko nazioarteko arauei dagozkien atalak eguneratu egin dituzte, esaterako, arau hauek azken hamarkadetan aldaketa zehatzak izan dituztelako. Pedro Arrillaga itsas kapitaina aritu da eguneratzen.

Horrez gain, Garmendiaren hiztegiaren argitalpenari, Pasaiako Portuaren Hiztegia erantsi diote. Pasaiako Portu Agintaritzako ohiko lanak euskaraz egin ahal izateko, Elhuyar taldearen zuzendaritzapean landuta dagoen hiztegiari zabalkunde handiagoa eman nahi izan diote modu honetan, eta bide batez, aurreko belaunaldiko euskaltzaleen lanak segidarik baduela erakutsi nahi izan dute.

Liburuak 384 orrialde ditu eta jatorrizko neurriak. Hala ere, hiztegiak duen nortasun berezia azpimarratzeko, txaleko deitzen den kanpo azalaz jantzi dute argitalpena eta bertan Pasaiako Portuko planorik zaharrena agertzen da.

Azalari dagokionez, lehen edizioko ainguraren irudi berbera mantendu dute, baina oraingo honetan, urrez estanpaturik doa, larru antzeko ehun bigunaren gainean.

Pasaiako Portu Agintaritzak opari gisa banatuko ditu argitaratu egin diren 1.500 aleak eta printzipioz behintzat, argitalpena ez dela inon salduko jakinarazi dute.

Kezka bati erantzunez

Bere ogibidean ordura arte euskara garbi eta jatorrean ezagutu zuen marinelen eta arrantzaleen mundua zeharo erdalduntzen ari zela jabeturik, itsas munduko euskal hiztegia biltzeari eta gordetzeari ekin zion Garmendiak. Ez zuen nahikotzat jo euskal kostako herri guztietako hitzen berezitasunak bildu eta sailkatzea. Hitz soltez gainera, hitz kateak, esamoldeak, eta gainontzekoak testuinguru jakinetara bildu zituen, horrela euskal itsasgintzaren lekukotasun zuzenagoa ematen zuelakoan.

Gaiaren berezitasuna aintzakotzat hartuz, gainera, irudi eta marrazkiz jantzi zuen hiztegia, itsasgintzaren lekuko izan zedin.

Izan ere, etxetik baitatorkio euskararekiko zaletasuna Garmendiari. Juan Garmendia Zeleta idazle, euskaltzale eta euskaltzain urgazlearen semea, aitarengandik jaso zuen euskararenganako maitasuna eta konpromisoaren lekukoa.

Esker ona Garmendiari

Aurkezpenean, Andres Urrutiak eta Joxe Joan Gonzalez Txabarrik, esker oneko hitzak izan zituzten egilearentzat. Bere garaian Garmendiak egindako lanak gaur egun duen balioa nabarmendu zuten biek. Hala, Andres Urrutia Euskaltzainburuak Ignacio Aldecoaren Gran Sol eleberria euskaratzerakoan, maiz Garmendiaren hiztegira jo behar izan zuela aitortu zuen, esan zuenez, itsasgintzari buruzko hitzak jasotzen zituen beste euskarazko hiztegirik ez zegoelako berak Gran Sol itzuli zuen garaian.

«Euskaltzaindiak bere burua hiztegigintzan jarri» behar duela baieztatu zuen Urrutiak, eta Garmendiaren lanari erreferentzia eginez, jardun horretan arloz arloko ekarpenen beharra gero eta nabarmenagoa dela esan zuen.

Gonzalez Txabarrik, gaur egun «euskara nabigatzen eraikitzen dela» esan zuen eta Portu Agintaritzak hiztegia argitaratuz euskararen normalizazio bidean bere «ondar alea» jarri nahi izan duela esan zuen.